Je hebt een pand met een monumentale status op het oog om aan te kopen maar je ziet dat de huidige indeling niet voldoet aan je wensen. Je bent in het bezit van een monument maar je wilt de functie van een ruimte veranderen of vergroten. Je weet dat er regels zijn om monumenten te beschermen. Gaat het om een rijksmonument, een gemeentelijk monument of een beschermd stadsgezicht? Wat zijn de verschillen? Zijn er vuistregels? Waar begin je? Wie kan je vragen beantwoorden?
“Wat mag je wel en niet veranderen aan een monument?” is waarschijnlijk een van de meest gestelde vragen aan BuroKoek. Tijd om er wat meer over te vertellen vanuit onze ervaring.
Rijksmonument, gemeentelijk monument of beschermd stadsgezicht wat zijn de verschillen?
Een rijksmonument wordt beschermd door het rijk (RCE) en de gemeente. Indien het pand in het buitengebied staat zal ook de provincie betrokken worden. Een gemeentelijk monument en een beschermd stadsgezicht worden beschermd door de gemeente. In beide gevallen is de voorgevel, het aangezicht, beschermd. Soms ook een zijgevel grenzend aan openbaar gebied. Een rijksmonument en gemeentelijk monument wordt zowel aan de buitenzijde als binnenzijde beschermd. Welke onderdelen zijn origineel en dus beschermd zijn wordt omschreven in een bouwhistorische notie of bouwhistorisch rapport gemaakt door een bouwhistoricus.
Wordt een gemeentelijk monument minder streng beoordeeld dan een Rijksmonument?
Nee, zowel een gemeentelijk monument als Rijksmonument zullen even streng beoordeeld worden door een monumentencommissie met het verschil dat de RCE (Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed) soms zal aanschuiven afhankelijk van de gaafheid van het pand of de grootte van de ingreep.
Zijn er vuistregels om monumenten te veranderen?
Globaal genomen worden buitengevels (het aangezicht) heilig verklaard, mits je kunt aantonen a.d.h.v. een oude originele foto dat het ooit anders was. Dit is logisch en nuttig om de identiteit van bijzondere panden in Nederland te beschermen. Een kozijn, een schoorsteen, de pannen, bepaald voegwerk, alles telt mee als het origineel is. Aan de achtergevel wordt een wijziging doorgaans makkelijker geaccepteerd, dan aan de voorgevel. Aan de binnenzijde worden globaal genomen de volgende onderdelen beschermd; de originele structuur (binnenwanden), houten balklagen, trappen, kapconstructie, haard en/of schouw.
Hoe weet je wat je mag veranderen of verbouwen aan een monument?
In het bouwhistorisch rapport wordt een waardebepaling toegevoegd, die de leidraad vormt voor welke onderdelen beschermd zijn. Zowel aan het exterieur als aan het interieur. Hier mag alleen van afgeweken worden als dit goed onderbouwd wordt. Of dit gehonoreerd wordt bepaalt de monumentencommissie. Door met een erkende restauratiearchitect te werken wordt de kans van slagen vergroot.
Voorbeeld van een gehonoreerde omstreden wijziging aan een Rijksmonument
Dit Rijksmonument werd aangekocht met de informatie dat het niet toegestaan was om een doorbraak te maken ter plaatste van de keuken in een originele muur, omdat dit zo aangegeven was in de waardebepaling van het bouwhistorisch rapport. Toch bleef de wens bestaan, ook bij deze nieuwe eigenaar, om de keuken en de eetkamer samen te voegen. Door de doorbraak zo te ontwerpen dat de bestaande muur leesbaar bleef en in verhouding tot de ruimte, werd de Omgevingsvergunning verleend. De zorgvuldige toelichting op deze ingreep was nodig om deze te duiden en op waarde te kunnen schatten voor zowel het woongenot, als daglichttoetreding.
Foto voor- en na verbouwing, project BuroKoek
Het verbouwen, renoveren en verduurzamen is een grotere opgave bij monumentale panden dan bij een panden zonder een beschermde status. Laat je aan de hand nemen door een architect die gespecialiseerd is in het verbouwen van monumenten. Zij kunnen in mogelijkheden denken en brengen hun expertise en passie in om tot de juiste mix en match te komen.
Wil je op korte termijn weten of je wensen in te passen zijn in het monument wat je op het oog hebt? Neem dan contact op met de architecten van BuroKoek voor een Koopscan. Zo voorkom je dat je na de aankoop van het pand voor onaangename verrassingen komt te staan.
